Conceitos Fundamentais da Historia Contemporánea de España

Pacto de San Sebastián

Acordo asinado en agosto de 1930, durante o goberno de Berenguer e o reinado de Afonso XIII, pola maioría dos grupos republicanos, aos que se sumaron meses máis tarde o PSOE e a UGT. O obxectivo común era implantar unha República mediante unha estratexia múltiple: actos públicos, folgas xerais, pronunciamentos militares e participación nas eleccións.

Ludismo

Movemento social iniciado en Gran Bretaña a finais do século XVIII e principios do XIX, no que os obreiros atacaban as máquinas das fábricas por medo á perda dos postos de traballo e polas malas condicións de vida. Foi unha das primeiras formas de expresión do malestar obreiro, que décadas máis tarde se transformaría no movemento sindical. En España, o primeiro episodio tivo lugar en Alcoi (1821), destacando o da fábrica El Vapor de Bonaplata, en Barcelona (1835).

Desastre de Annual

Derrota do exército español en Marrocos en 1921 ante as tribos rifeñas sublevadas por Abd el-Krim. Tivo graves consecuencias políticas e militares, xa que o xeneral Silvestre avanzou imprudentemente en territorio inimigo, provocando a aniquilación de uns 8.000 soldados e a apertura dunha investigación militar co Expediente Picasso.

Directorio Militar

Primeira fase da ditadura de Primo de Rivera (1923-1925), na que se derrogou a Constitución de 1876 co beneplácito de Afonso XIII. Os militares desempeñaron un papel determinante, adoptando elementos inspirados no modelo fascista, como o partido único (Unión Patriótica), e prohibindo partidos e sindicatos. Gobernou por decreto, clausurou as Cortes, restrinxiu liberdades e puxo fin á Guerra de Marrocos tras o desembarco de Alhucemas (1925).

Semana Tráxica

Levantamento popular en Barcelona en xullo de 1909. Iniciouse coas protestas dos familiares dos reservistas enviados a Marrocos tras o desastre do Barranco do Lobo. A folga xeral converteuse en insurrección, reprimida polo exército con condenas de morte, como a de Ferrer i Guàrdia, o que provocou protestas internacionais e o cese de Maura.

Unión Patriótica

Convertido en 1924 no partido oficial da ditadura de Miguel Primo de Rivera, representaba os sectores conservadores católicos defensores dunha democracia orgánica. Serviu de instrumento de propaganda do réxime e chegou a ter máis dun millón de afiliados, pero afundiuse coa crise da ditadura.