Desenvolvemento na Segunda Infancia (4 a 7 Anos)

Tema 5: A Segunda Infancia (4-7 Anos)

1. Psicomotricidade

Aos 4 anos hai un perfeccionamento da motricidade, e os nenos ata poden facer un debuxo. Aos 5 anos a axilidade e o equilibrio están moi desenvolvidos. Aos 6 anos xa son capaces de desenvolverse por si mesmos en actividades da vida cotiá, como lavarse, vestirse, peitearse, calzarse e ata atar os cordóns. Entre os 4 e os 7 anos avanzan moito na interiorización do esquema corporal, a orientación e estruturación espazo-temporal e a construción do eu corporal.

2. Intelixencia (Piaget)

No subperíodo intuitivo que se atopa na 2ª infancia (entre os 4 e os 7 anos) danse as seguintes características:

• Equilibrio intelectual inestable
• Centración
• Irreversibilidade
• Egocentrismo

Equilibrio intelectual inestable

Non existe un equilibrio entre a asimilación e a acomodación e, por iso, os nenos desta idade son incapaces de abarcar mentalmente dúas dimensións. Se damos dúas bolas de plastilina e unha a moldeamos de forma alargada, estes nenos dirán que a que máis ten é a alargada. Xa que son incapaces de abarcar dúas dimensións, cometen erros como o de conservación de cantidade, debido á forza da dimensión dominante. Outra é a clasificación: nestas idades son capaces de clasificar por forma ou cor pero, por exemplo, se lles mandas separar as azuis e as cadradas cústalles moito.

Centración

É a capacidade que teñen de centrarse nun só aspecto e deixar de lado outros. Nesta idade non son capaces de enfocar globalmente e diferenciar os seus compoñentes.

Irreversibilidade

Se algo é reversible, o camiño nunha dirección vai nun sentido e volve ata o seu punto de partida. Isto faise de maneira mental. Nesta idade non son capaces de facelo ou cústalles moito.

Egocentrismo

É a incapacidade de aceptar o punto de vista doutras persoas. Nestas idades falan en presenza doutros nenos pero non intercambian información (monólogo colectivo, que irá diminuíndo aos 6 ou 7 anos). Teñen as seguintes características:

• Confusión do seu punto de vista co dos outros.
• Centración no seu propio punto de vista.

3. Socialización

A) A familia

• Segundo o estilo educativo

  - Autoritario: as actividades dos nenos van estar sometidas a regras moi estritas e ata incluso de violencia. Hai moi pouca comunicación e afecto. Son nenos tímidos, que aceptan moi ben as normas e sumisos.

  - Permisivos: non cumpren as normas porque non están acostumados a facelo, fan o que queren e a interacción no medio escolar non é moi boa. Hai afectividade e comunicación. Son nenos moi inmaduros e máis vitais que os autoritarios.

  - Democráticos: é a combinación de agarimo e normas. Aceptan moi ben as normas e son bos na interacción. Son nenos independentes, maduros e responsables, cunha boa autoestima e autocontrol.

• Segundo o funcionamento do contexto familiar (Enzo, 2006)

  - Modelo nominal: é a maior parte na nosa sociedade (40-45%). A relación é de coexistencia pacífica entre pai, nai e fillos e non de convivencia. Pouca comunicación e pouca implicación. Deixan a educación nas mans da escola. Pais máis pendentes do seu propio tempo libre e das vacacións.

  - Modelo sobreproteccionista: (20%). A relación e a satisfacción son moi boas. Alta comunicación e afectividade. Aínda que hai unha transmisión de valores, non o é da autonomía.

  - Modelo conflitivo: (15%). Dáse en familias cun alto grao de conflitividade. Os pais non entenden os cambios dos seus fillos. Ante un problema con drogas ou alcohol actúan con agresividade, ampliando a distancia da relación cos fillos.

  - Modelo convivencial: (20%). É parecido ás democráticas. Os pais traballan e repártense as responsabilidades. Búscanse momentos para que haxa comunicación. Transmítense valores e son nenos con autonomía.

  - Familias neglixentes: poucas normas, baixa congruencia e baixa afectividade.

• Segundo as formas de disciplina (Javier Urra, 2016)

  - Modelo errático: parecido ao permisivo. Pais permisivos e pasivos. Indiferenza ás actitudes e condutas dos fillos. Liberdade sen límites. Os pais queren facer felices aos fillos. Como consecuencia crean fillos con pouca autonomía e autocontrol, pouco respecto polas normas e polo mestre. Esgotan aos pais.

  - Modelo autoritario: os pais fan que os nenos cumpran as normas a través do medo. Teñen pouca liberdade e chantaxe emocional. Castigan os erros pero non reforzan os éxitos. Conseguen nenos sumisos e rebeldes.

  - Modelo sobreproteccionista/monopolio: son pais moi permisivos, con nenos mimados e con demasiados coidados e proteccións. Nenos dependentes con pouca iniciativa, inseguros e con baixa autonomía.

  - Modelo indutivo de apoio/democrático: educación baseada no diálogo. Os pais dan liberdade pero con límites. Educación baseada no agarimo e na comprensión. Os pais axudan a que os nenos resolvan os problemas por si mesmos. Conseguen nenos con alta autoestima, autocontrol, responsables e con predisposición á cooperación.

B) A escola

Existe unha actividade organizada para conseguir uns obxectivos, seguindo unhas normas, ritmos... Hai unha persoa que é o profesor, quen conduce a clase.

Hai relación continuada con iguais.

Vanse dar definicións de preferencias e aprendizaxe de habilidades sociais.

Os grupos fórmanse segundo o xénero e as preferencias das actividades. Hai unha xerarquía de dominios que permite a estruturación do grupo.

O neno vaise destetando da familia cara aos compañeiros da escola. A través do xogo comezan a saber ceder e respectar as quendas. Cada vez vai sendo menos egocéntrico e máis autónomo.

C) A escola e a familia

Os nenos adquiren patróns e condutas da sociedade (Bandura).

A través da interacción social prodúcese a construción da aprendizaxe (Vygotski).

A familia e a escola están influenciando no desenvolvemento moral, aínda que sexa de obediencia ao adulto: se non cumpro as normas, castíganme.