A República Espanhola (1931-1939): Reformas, Guerra Civil e Revolução Social

A Proclamação da República

Antes de coñecer os resultados, proclamouse a República en varias cidades.

As forzas sociais e políticas na República

1.3 Factores

2.4 Grupos políticos

O bienio reformista (abril 1931 – novembro 1933)

1. Eleccións

2. Constitución de 1931

3. Goberno de Azaña e reformas

4. Dificultades do Goberno reformista

5. Fronte Popular

6. Autonomía do País Vasco e Galiza

Bienio de dereitas (1933-1936)

1. Bienio negro

2. A política rectificadora

3. Sucesos de outubro de 1934

4. Eleccións de 1936

5. Fronte Popular

6. Autonomía do País Vasco e Galiza

7. Conspiración militar

A Guerra Civil

1. 18 de xullo

2. Sublevados militares e formación dos bandos

3. Indecisión militar

4. Razón das sublevacións

5. Configuración dos bandos

6. Trazos xerais da Guerra Civil

7. Operacións militares

8. A represión

España republicana

1. Os gobernos republicanos e a fragmentación do poder

Durante os tres anos de guerra sucedéronse os seguintes gobernos:

• Goberno de Xosé Giral: formouse tras a dimisión de Casares Quiroga e Martínez Barrio e estaba formado unicamente polos republicanos de esquerda. Non foi capaz de facer fronte á fragmentación do poder nin de evitar as accións revolucionarias das organizacións proletarias.
• Goberno de Francisco Largo Caballero: o seu principal obxectivo era unificar os esforzos de todas as forzas políticas para facer fronte á guerra e reconstruír o goberno republicano. No seu goberno estaban socialistas, comunistas e anarquistas. Foi a primeira experiencia deste tipo de goberno en España.

As principais tensións entre os distintos partidos e forzas da República non desapareceron. Estas tensións estaban provocadas por unha cuestión de prioridades: por un lado estaban o PCE e o PSOE e por outro o POUM, a CNT e a FAI, que defendían a revolución para gañar a guerra.

O goberno de Caballero reforzou a intervención económica do Estado. Os resultados económicos non foron favorables, xa que a República tivo que recorrer ao Banco de España para facer fronte aos gastos da guerra.

As tensións entre as forzas políticas foron en aumento e o enfrontamento máis forte foi entre o PCE e o POUM.

• Goberno de Negrín: estaba apoiado fundamentalmente polo PCE, que se convertera na principal forza de esquerdas. Tentou negociar a finalización do conflito mediante os 13 puntos de maio, pero a negativa de Franco a calquera negociación obrigouno a adoptar unha política de resistencia a morte.

Elaborou un plan económico e social no que destacan medidas como garantir as propiedades da terra e establecer melloras nas condicións de traballo.

Tras a caída de Cataluña e o recoñecemento por parte de Francia e Gran Bretaña do réxime de Franco, Azaña dimitiu como presidente da República. En 1977, o presidente republicano aceptou o réxime democrático e deu por finalizada, desde o punto de vista da legalidade, a República.

A revolución social

No bando republicano de esquerdas viron a oportunidade de realizar unha revolución social, na que se aplicaron diversas medidas de colectivización e planificación económica.

• No País Vasco: estableceuse un goberno de concentración con hexemonía do PNV.
• En Cataluña: a Generalitat perdeu o control efectivo sobre as rúas, converténdose a CNT na forza dominante. A coordinación das forzas de esquerdas permitiu a formación dun novo goberno formado por membros de Esquerra Republicana de Catalunya, PSUC, POUM e CNT. A Generalitat iniciou a planificación económica con medidas como salarios e horarios de traballo modificados en beneficio dos traballadores, e decretou a colectivización das industrias e das grandes propiedades rústicas.
• En Andalucía e Aragón: nas zonas agrarias produciuse unha gran colectivización das terras.

Producíronse numerosas transformacións na vida cotiá e xurdiu un desexo de igualdade nos aspectos externos. A muller asumiu tarefas e funcións produtivas e incluso participou na fronte da guerra. Os cambios nos nomes das persoas foron tamén significativos, como o de Xervasio Fernández de Dios, que pediu ao ministro de Xustiza cambiar o seu nome polo de Bakunin, xa que non quería ter nada que ver con Deus.

España sublevada

1. Institución dun novo réxime (Xunta de Defensa Nacional)
2. A xefatura do Estado en mans de Franco
3. Partido único
4. A contrarrevolución