Rococó, Neoclassicismo e Romanticismo: Arte Europeo

Rococó

ROCOCÓ – Final do século XVIII en Francia. Estilo artístico elegante e definido, con temas sen trascendencia, destinados á aristocracia.

• Italia: Canaletto especialízase en estampas de Venecia. Só se pintaba paisaxe, que se levaba como souvenirs.
• España: temas relixiosos, por interese da Igrexa en afianzar o catolicismo. Destaca nos pasos procesionais (Salzillo, esculturas).

Pretende emocionar ao espectador. España estaba en crise e os materiais eran baratos: escultura en madeira, recuberta co estofado (cubrir con pan de ouro), despois pintura e rascado para que se vexa o ouro. Víase luxo nas vestimentas. Úsanse cores pastel e cores venecianas.

Obras: Canaletto (paisaxes de Venecia), Salzillo (esculturas relixiosas), Fragonard (O columpio).

Neoclasicismo

NEOCLASICISMO – É o retorno á sobriedade e á racionalidade do clasicismo, despois dos excesos decorativos do Barroco e do Rococó. Europa camiña cara aos historicismos (recuperar épocas pasadas). O Neoclasicismo tivo éxito en toda Europa, inspirándose en Grecia e Roma. Usábase como propaganda, para dar un carácter máis elevado a un edificio normal. Perde importancia a relixión.

Exemplos: Igrexa da Madeleine, Porta de Brandeburgo, Biblioteca Nacional, Museo do Prado, Porta de Alcalá, Museo Británico.

Vemos un estilo austero: importa a estrutura e hai pouca decoración. Elementos como arcos de medio punto, columnas e frontóns.

Dous tipos de arquitectura

• Abovedada: (Roma) arco de medio punto, cúpula, bóveda de canón.
• Adintelada: (Grecia) columnas e sobre elas un frontón.

Ademais, descóbrense as ruínas de Pompeia e Herculano e xorde un novo gusto por Roma.

Escultura

Empréganse as maneiras de esculpir de Grecia e Roma, resultando algo fría. Temas mitolóxicos (Eros e Psique, Canova). Búscanse a beleza, o volume, o movemento e a proporción ideal (canon de sete cabezas, representado polo Doríforo). Os gregos buscaban a perfección, non a realidade (Venus, Canova: desnuda, idealizada, ao estilo da época).

Pintura

Non se conservan pinturas de Grecia nin de Roma. Ao descubrir Pompeia e Herculano aparecen pinturas romanas, pero non escenas, senón pintura mural e en cerámica. Da pintura romana só se conservan textos. A pintura neoclásica non ten fundamentos, todo é máis orixinal. Trátase de levar os trazos da escultura á pintura. Predomina o debuxo sobre a cor, con composición ordenada e harmónica e personaxes en plano único.

Os temas históricos antigos estaban ao servizo de Napoleón e da revolución.

• J. L. David: Xuramento do xogo da pelota, Retrato de Napoleón. Inspírase na escultura romana e no retrato ecuestre (poder reservado a emperadores, sobre un cabalo que simboliza unha vitoria militar). Recorrese ao Imperio Romano para simbolizar o poder.
• J. L. David: Xuramento dos Horacios: predomina a liña sobre a cor. Toque clásico nos temas mitolóxicos e heroicos. Referencia a Grecia a través das matemáticas pola disposición triangular.
• J. L. David: O rapto das sabinas, tema heroico.
• Mengs: Retrato de Carlos III.

Romanticismo

ROMANTICISMO – Esténdese por Europa a principios do século XIX. Temas: emoción, liberdade, imaxinación e evasión á Idade Media (o Cid) e a épocas de triunfo. Está moi vinculado aos nacionalismos: vemos retratos do Cid, grandes heroes da resistencia contra romanos, musulmáns… Hai individualismo; non hai características xerais, identifícase pola temática, non pola forma.

Pintura

Ten cinco trazos fundamentais:

• Diversidade fronte á uniformidade.
• Aspiración á liberdade individual e nacional.
• O historicismo: busca das raíces nacionais no pasado, na Idade Media.
• Comprensión da natureza desde unha visión sentimental e relixiosa.
• Gusto polo exótico e o imaxinario.

Vemos dous cambios respecto do período anterior: maior movemento e dinamismo, con liñas curvas e diagonais; e expresividade, desaparecendo a liña fronte ao color. Hai expresión da cor e da luz, cores brillantes, pinceladas soltas e pastosas. Temáticas de interese medieval e oriental, destacando a paisaxe.

• Friedrich (pintor alemán): pinta a natureza en grande e o ser humano pequeno. Grandeza da natureza. Prototipo de romántico: cemiterio, evasión (Mar de néboa, Arcoíris tras a tempestade). Precedente do Impresionismo pola importancia da paisaxe.
• Géricault: A balsa da Medusa, naufraxio contemporáneo ao autor. Salváronse poucos despois de moito tempo na balsa; moitos morren. Canibalismo. Dor física e emocional. Tema dramático: moribundos, cadáveres, esperanza.
• Delacroix: A liberdade guiando ao pobo, A morte de Sardanápalo. Temática nacionalista e proceso revolucionario francés. Carácter ascendente, xeometría triangular. Fondo de fume. Vemos grupos sociais e mulleres que personifican a liberdade e a xustiza. Xoga con cores frías (retroceso) e cálidas (avance) para crear profundidade.
• Turner: Chuvia, vapor, velocidade. Gran paisaxista, pioneiro da paisaxe como tema central. Temática industrial: ferrocarril, velocidade. Técnica semellante á impresionista.
• Fortuny: A sacristía, o romántico español máis importante. Técnica impresionista, traballo difuminado e contornos borrosos (precedente). Busca o exótico en Marrocos, onde viaxa para retratar as rúas, os tipos e as vestimentas.
• Federico Madrazo: A morte de Viriato, máis oficial e do gusto da época, con temas da historia gloriosa de España: Aníbal, o Cid…
• Gisbert: O fusilamento de Torrijos e os seus compañeiros.

Escorzo: representación dun elemento perpendicular ao plano da obra (tumbado).